Bileşik Faiz Hesaplama

Anaparanızın bileşik faiz ile gelecek değerini hesaplayın.

Bileşik Faiz Nedir?

Bileşik faiz, yatırılan anaparaya işleyen faizin belirli dönemlerde anaparaya eklenmesi ve sonraki dönemde bu yeni toplam üzerinden faiz hesaplanması sistemidir. Basit faizden temel farkı, faizin de faiz kazanmasıdır. Albert Einstein'ın "dünyanın sekizinci harikası" olarak nitelendirdiği rivayet edilen bileşik faiz, uzun vadeli yatırımlarda servet biriktirmenin en güçlü aracıdır.

Basit faiz yalnızca anaparaya uygulanır. Örneğin 10.000 TL'yi %30 basit faizle 3 yıl yatırırsanız her yıl 3.000 TL faiz kazanır, toplamda 19.000 TL'niz olur. Bileşik faizde ise ilk yıl 13.000 TL, ikinci yıl 13.000 × 1,30 = 16.900 TL, üçüncü yıl 16.900 × 1,30 = 21.970 TL'niz olur. Aradaki 2.970 TL'lik fark bileşik faizin gücünü gösterir.

Bileşik Faiz Nasıl Hesaplanır?

Bileşik faiz formülü: FV = PV × (1 + r/n)^(n×t)

  • FV (Future Value): Gelecek değer, yani yatırımın vade sonundaki toplam tutarı
  • PV (Present Value): Bugünkü değer, yani yatırılan anapara
  • r: Yıllık faiz oranı (ondalık olarak, %30 için 0,30)
  • n: Faizin yılda kaç kez bileştiği (aylık=12, üç aylık=4, yıllık=1)
  • t: Yatırım süresi (yıl olarak)

Örnek: 50.000 TL'yi yıllık %35 faizle 5 yıl boyunca aylık bileşik faizle yatırırsanız: FV = 50.000 × (1 + 0,35/12)^(12×5) = 50.000 × (1,02917)^60 ≈ 279.565 TL. Toplam faiz getirisi yaklaşık 229.565 TL olur.

72 Kuralı

Paranızın ne kadar sürede ikiye katlanacağını hızlıca tahmin etmek için "72 Kuralı" kullanılır. Formül basittir: 72 / faiz oranı = ikiye katlanma süresi (yıl). Örneğin yıllık %36 faiz oranıyla paranız yaklaşık 72/36 = 2 yılda ikiye katlanır. Bu kural, bileşik faizin zaman içindeki üstel büyüme etkisini anlamak için pratik bir yöntemdir.

Bileşik Faiz Dönemleri

Faizin ne sıklıkla bileştiği toplam getiriyi doğrudan etkiler. Aynı yıllık oran için bileşme sıklığı arttıkça toplam getiri de artar:

  • Yıllık bileşme: Faiz yılda 1 kez anaparaya eklenir. En düşük getiriyi sağlar.
  • Üç aylık (çeyreklik) bileşme: Faiz yılda 4 kez eklenir. Bazı banka mevduatlarında kullanılır.
  • Aylık bileşme: Faiz her ay eklenir. Türkiye'deki vadeli mevduatlarda yaygın olan hesaplama şeklidir.
  • Günlük bileşme: Faiz her gün eklenir. Bazı yatırım fonlarında görülür.

Sıkça Sorulan Sorular

Basit faiz mi yoksa bileşik faiz mi daha avantajlıdır?

Yatırımcı açısından bileşik faiz her zaman daha avantajlıdır çünkü kazanılan faiz de faiz üretir. Süre uzadıkça basit faiz ile bileşik faiz arasındaki fark katlanarak büyür. Ancak kredi çekiyorsanız bileşik faiz aleyhinize çalışır; bu nedenle kredi faizlerinde basit faiz daha düşük maliyet anlamına gelir.

Vadeli mevduatta faiz nasıl işler?

Türkiye'deki bankalarda vadeli mevduat genellikle 32 gün, 91 gün, 182 gün veya 365 gün vadelidir. Vade sonunda anapara ve faiz birlikte yenilenir (otomatik yenileme açıksa). Bu durumda bileşik faiz etkisi oluşur. 2026 yılında bankalar arası mevduat faiz oranları TCMB politika faizine bağlı olarak değişmektedir.

Enflasyon bileşik faiz getirisini nasıl etkiler?

Nominal (görünür) faiz getirisi ile reel (gerçek) getiri farklıdır. Reel getiriyi hesaplamak için Fisher formülü kullanılır: Reel faiz ≈ Nominal faiz - Enflasyon oranı. Örneğin yıllık %40 faiz kazanıp enflasyon %30 ise reel getiriniz yaklaşık %10'dur. Paranızın gerçek satın alma gücü ancak bu kadar artmıştır.

Düzenli ek yatırım yaparsam bileşik faiz nasıl hesaplanır?

Düzenli ek yatırım (anuitet) ile bileşik faiz hesaplaması daha karmaşıktır. Formül: FV = PV × (1+r/n)^(n×t) + PMT × [((1+r/n)^(n×t) - 1) / (r/n)]. Burada PMT düzenli eklenen tutardır. Her ay 1.000 TL eklemenin uzun vadede büyük fark yarattığını göreceksiniz; bu strateji "düzenli birikim" veya "dolar maliyet ortalaması" olarak bilinir.